Gluten przed badaniami i strączki w szkole: co zmienia się w twojej diecie?

Jeśli masz Hashimoto i podejrzewasz celiakię, nie odstawiaj glutenu przed badaniami: według nowych wytycznych PTG dieta bezglutenowa „na próbę” może zafałszować wynik badania krwi i biopsji. Do czasu diagnostyki jedz jak dotąd, a zmianę diety najpierw omów z lekarzem. Rodzice dzieci z SIBO powinni też sprawdzić szkolne obiady, w których przybyło strączków.

PTG wydało nowe wytyczne w celiakii: najpierw badania, potem dieta bezglutenowa

Polskie Towarzystwo Gastroenterologii opublikowało obszerne wytyczne dotyczące rozpoznawania i leczenia celiakii (PTG, 2026). Według danych przywołanych przy tej okazji pacjent w Polsce czeka na właściwą diagnozę średnio ponad 7 lat (Dietetycy.org.pl, 2026). Dla osób z chorobą Hashimoto to ważny sygnał, bo obie choroby autoimmunologiczne często występują razem.

Najważniejsza rekomendacja jest prosta. Glutenu nie wolno odstawiać przed zakończeniem pełnej diagnostyki, bo dieta bezglutenowa „na próbę” może uniemożliwić postawienie rozpoznania. Gdy w diecie brakuje glutenu, organizm przestaje wytwarzać przeciwciała, więc badanie krwi i biopsja jelita mogą dać fałszywie uspokajający wynik (PTG, 2026).

1. Jesz gluten w zwykłych ilościach, w codziennej diecie.
2. Lekarz zleca badanie przeciwciał z krwi.
3. W razie potrzeby lekarz kieruje na biopsję jelita cienkiego.

Porada centrum-natura.pl: Do czasu badań jedz tak jak dotąd, na przykład kanapkę z pieczywa żytniego lub pszennego na śniadanie. Jeśli podejrzewasz u siebie celiakię lub nietolerancję glutenu, przejście na dietę bezglutenową najpierw omów z lekarzem. Zleci on badania krwi w czasie, gdy wciąż normalnie jesz gluten.

GUS: więcej cukru, mniej mleka i rosnące wydatki z własnej kieszeni

Najnowsze dane Głównego Urzędu Statystycznego pokazują, że w 2024 roku Polacy zjedli więcej cukru, a mniej świeżego mleka i tłuszczów roślinnych, w tym margaryn (GUS, 2026). Równocześnie szybko rosną koszty zdrowia, które pacjenci pokrywają sami.

Wskaźnik	2024	2025
Wydatki na ochronę zdrowia ogółem	287,6 mld zł	348,0 mld zł
Prywatne wydatki na zdrowie	66,4 mld zł	76,2 mld zł
W tym bezpośrednio z kieszeni pacjentów	brak danych	54,7 mld zł

Źródło danych w tabeli: (GUS, 2026).

Dla dietetyka klinicznego najważniejsze są zmiany w spożyciu cukru i mleka. Nadmiar cukru sprzyja stanom zapalnym, a to obciąża osoby z Hashimoto, u których układ odpornościowy i tak jest stale pobudzony. Spadek spożycia mleka ma osobne znaczenie przy SIBO: część chorych rezygnuje z nabiału z powodu trudności z trawieniem laktozy i robi to bez planu. Eliminacja nabiału bez zastąpienia go innymi źródłami wapnia łatwo prowadzi do niedoborów.

Porada centrum-natura.pl: Zacznij od jednej zmiany: przy zakupach sprawdzaj skład i odkładaj produkty, w których cukier pojawia się na początku listy składników. Jeśli z powodu dolegliwości jelitowych chcesz całkowicie wykluczyć nabiał, najpierw omów to z lekarzem lub dietetykiem prowadzącym. Wspólnie zaplanujecie, skąd weźmiesz wapń.

Nowe zasady żywienia w szkołach: więcej strączków, wyzwanie dla dzieci z SIBO

Od 1 września 2026 roku w szkołach i przedszkolach obowiązują nowe zasady żywienia (Rzecznik Praw Dziecka, 2026). W drugiej połowie października posłowie dyskutowali o tym, jak placówki je wdrażają (Rzeczpospolita, 2026). Przepisy ograniczają żywność wysokoprzetworzoną i zwiększają udział posiłków roślinnych, w tym nasion roślin strączkowych. Ministerstwo Zdrowia podaje, że nadmierna masa ciała dotyczy już 33% dzieci w wieku wczesnoszkolnym (Ministerstwo Zdrowia, 2026).

Z punktu widzenia zdrowia publicznego kierunek jest dobry. Inaczej wygląda to w domu, w którym dziecko ma rozpoznane SIBO. Strączki zawierają galaktooligosacharydy, czyli węglowodany silnie fermentujące w jelitach. U dziecka z SIBO szkolny obiad oparty na strączkach może nasilić wzdęcia, przelewania i ból brzucha.

Porada centrum-natura.pl: Gdy przygotowujesz dziecku posiłek z domu, sięgnij po prosty zamiennik: chude mięso drobiowe z ryżem i gotowaną marchewką. Jeśli dziecko potrzebuje stałej diety eliminacyjnej w szkole lub przedszkolu, najpierw omów to z lekarzem. To on wystawia zaświadczenie dla dyrekcji placówki.

Diety NFZ oferują 19 bezpłatnych planów DASH

Bezpłatny portal Diety NFZ przypomniał o swoich aktualizacjach: platforma oferuje 19 planów żywieniowych opartych na diecie DASH (GazetaPrawna.pl, 2026). Najważniejsze funkcje:

• kaloryczność planu dopasowuje się automatycznie do twojego wskaźnika BMI,
• narzędzie samo tworzy listy zakupów,
• możesz prowadzić w nim dzienniczek żywieniowy,
• plan DASH Classic na 7 dni pobierzesz bez zakładania konta.

DASH, oparta na dużej ilości błonnika oraz surowych warzyw i owoców, dobrze sprawdza się w profilaktyce chorób metabolicznych. Dla jelit z aktywnym stanem zapalnym albo z objawami SIBO ogólny plan DASH bywa zbyt obciążający, dlatego traktuj go jako bazę do modyfikacji.

Porada centrum-natura.pl: Bierz z planów NFZ pomysły, które łatwo dopasować do wrażliwych jelit, na przykład pieczoną rybę z gotowanymi warzywami korzeniowymi na obiad. Przy aktywnych objawach ze strony przewodu pokarmowego wdrożenie gotowego planu najpierw omów z lekarzem lub dietetykiem prowadzącym.

PTD: niedożywienie dotyczy nawet 60% hospitalizowanych z niewydolnością serca

Polskie Towarzystwo Dietetyki przedstawiło nowe zalecenia dla pacjentów z niewydolnością serca. Wynika z nich, że niedożywienie dotyczy nawet 60% chorych hospitalizowanych z tego powodu (Polskie Towarzystwo Dietetyki, 2026). Skutkiem bywa kacheksja oraz sarkopenia, czyli zanik tkanki mięśniowej, który osłabia cały organizm i spowalnia metabolizm.

Problem wykracza poza kardiologię. W chorobach jelit pacjenci często skupiają się na kolejnych eliminacjach i zapominają o budulcu potrzebnym do regeneracji. Dieta, która przez długi czas wyklucza coraz więcej produktów, łatwo staje się dietą niedoborową, zwłaszcza pod względem białka.

Porada centrum-natura.pl: Sprawdź, czy w każdym głównym posiłku masz źródło pełnowartościowego białka. Możesz wybierać spośród tych produktów:

• gotowane jajka,
• chudy drób,
• ryby,
• naturalne tofu.

Jeśli zauważasz u siebie lub u bliskiej osoby nagły spadek masy ciała i brak apetytu, zmianę diety oraz sięgnięcie po medyczne preparaty odżywcze (ONS) najpierw omów z lekarzem.

EFSA wskazała ryzyka w proponowanych międzynarodowych normach pestycydów

Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności ocenił najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości pestycydów, które zaproponował Codex Alimentarius, czyli międzynarodowy zbiór norm żywnościowych (EFSA, 2026). Urząd wskazał potencjalne zagrożenia związane z ostrym narażeniem konsumentów (EFSA, 2026):

Substancja	Produkt
cyflutryna	winogrona stołowe
indoksakarb	produkty odzwierzęce
spinetoram	brokuły

Normy Codex mają zasięg globalny, jednak dla ciebie liczy się ich unijne przełożenie. Oceny EFSA stanowią podstawę przepisów UE, które chronią polskiego konsumenta także przed żywnością z importu. Na decyzje legislacyjne trzeba poczekać, więc na razie nie ma powodu, by wykreślać z jadłospisu winogrona czy brokuły.

Porada centrum-natura.pl: Dokładnie myj warzywa i owoce przed jedzeniem. Woda z dodatkiem sody oczyszczonej pomaga usunąć część zanieczyszczeń z powierzchni. Jeśli przy chorobie autoimmunologicznej planujesz przejść na restrykcyjną dietę opartą wyłącznie na surowych produktach, najpierw omów to z lekarzem, bo taka zmiana może podrażnić śluzówkę żołądka i jelit.