Mikrobiom, SIBO i Hashimoto: najważniejsze doniesienia sierpnia 2026 dla praktyki dietoterapii

Ostatnie dwa tygodnie, od 4 do 18 sierpnia 2026 r., przyniosły kilka publikacji istotnych dla osób z SIBO, IBS oraz chorobą Hashimoto. Naukowcy przyglądali się m.in. nowym strategiom prebiotycznym, długofalowym skutkom antybiotykoterapii, terapiom mikrobiomowym i wykorzystaniu technologii w dietoterapii. Poniżej zebraliśmy najważniejsze wnioski z perspektywy dietetyki klinicznej.

SIBO, IBS i mikrobiom: odkrycia, które mogą zmienić terapię

W gastroenterologii i dietetyce jelitowej pojawiło się w tym miesiącu wiele nowych danych. Poszczególne badania dotyczą różnych problemów, але razem pokazują wyraźny kierunek: leczenie coraz częściej uwzględnia nie tylko objawy, lecz także skład mikrobiomu, funkcjonowanie bariery jelitowej i stan metaboliczny pacjenta.

Jednym z ciekawszych tematów są oligosacharydy mleka kobiecego (HMO). W badaniu klinicznym u dorosłych z IBS stosowanie 10 g HMO dziennie przez cztery tygodnie zwiększyło liczebność bakterii z rodzaju *Bifidobacterium* w kale. Co ważne, suplementacja nie nasilała wzdęć ani bólu brzucha w takim stopniu, jak często obserwuje się przy inulinie czy FOS. To istotna informacja dla osób z nadwrażliwością trzewną, które źle tolerują klasyczne prebiotyki (kēpos, *Neurogastroenterology & Motility*, *Nutrients*, 13.08.2026).

Protip: jeśli błonnik prebiotyczny regularnie powoduje nasilone wzdęcia, warto omówić z dietetykiem alternatywne rozwiązania, w tym HMO. Tego typu suplementacja powinna być jednak dopasowana do objawów i całego planu terapii.

Drugi wątek dotyczy kurkumy i ochrony bariery jelitowej. W randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu krzyżowym z udziałem 18 pacjentów z IBS trzydniowa suplementacja formułą kurkumy w dawce 300 mg przed wysokotłuszczowym posiłkiem obniżyła poposiłkowe stężenie apolipoproteiny B48 i trójglicerydów. Są to markery związane z transportem endotoksyn bakteryjnych, czyli LPS, do krwiobiegu wraz z chylomikronami (PubMed, Wageningen University & Research, 04.08.2026).

Protip: kurkuma może być interesującym elementem wsparcia, ale nie zastępuje leczenia IBS ani odpowiednio dobranej diety. Warto też pamiętać, że jej działanie zależy od formy preparatu, dawki i indywidualnej tolerancji.

Trzecie odkrycie dotyczy IBS-D, czyli zespołu jelita nadwrażliwego z dominującą biegunką. Zespół z Hong Kong Baptist University wykazał związek między tym wariantem IBS a insulinoopornością. Bakterie jelitowe produkujące etanoloamidy kwasów tłuszczowych (FAE) aktywują szlak PPARα-SERT, wpływając na wychwyt zwrotny serotoniny w jelitach i ich motorykę. Wyrównanie poziomu FAE ograniczyło biegunkę, a jednocześnie poprawiło wrażliwość tkanek na insulinę (HKBU, *Cell Host & Microbe*, 13.08.2026).

Protip: przewlekła biegunka i trudności z redukcją masy ciała mogą mieć częściowo wspólne podłoże metaboliczne. Jeśli występują jednocześnie, warto porozmawiać z lekarzem o ocenie gospodarki węglowodanowej, w tym ewentualnym wykonaniu krzywej cukrowej i insulinowej.

Najbardziej niepokojące dane dotyczą trwałości zmian w mikrobiomie po antybiotykoterapii. Analiza danych metagenomicznych obejmująca niemal 15 000 dorosłych Szwedów wykazała, że niektóre antybiotyki, m.in. klindamycyna i fluorochinolony, mogą obniżać różnorodność mikrobiomu nawet przez 8 lat. U osób, które przyjmowały klindamycynę w ciągu roku poprzedzającego badanie kału, wykrywano średnio o 47 mniej gatunków bakterii (CIDRAP, *Nature Medicine*, 13.08.2026).

Protip: w terapii SIBO czasami stosuje się celowane antybiotyki, takie jak ryfaksymina, ale znaczenie ma również cała historia leczenia — także antybiotyki przyjmowane wcześniej z powodu trądziku, anginy czy innych infekcji. Odbudowa i stabilizacja mikrobiomu to proces wymagający czasu, a nie jednorazowa interwencja.

Warto wspomnieć również o ważnej zmianie regulacyjnej. Brytyjska agencja MHRA opublikowała stanowisko, w którym zdefiniowała terapie mikrobiomowe (MBMPs) jako pełnoprawne produkty lecznicze, traktowane na równi z klasycznymi lekami (GOV.UK/MHRA, 18.08.2026).

Protip: wybierając preparaty wspierające mikrobiom, lepiej kierować się jakością badań, standaryzacją składu i wiarygodnością producenta niż popularnością produktu w mediach społecznościowych.

Hashimoto i celiakia: technologia oraz dieta idą w parze

Dla osób z chorobą Hashimoto szczególnie interesujące są dwa doniesienia — jedno z Polski, drugie dotyczące dzieci i młodzieży z celiakią.

Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Diabetologii Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu rozpoczęła badanie kliniczne z wykorzystaniem polskiej aplikacji Mamhashi. Projekt ocenia skuteczność dietoterapii wspieranej technologią u kobiet z Hashimoto, otyłością, insulinoopornością i cukrzycą typu 2. Jednym z narzędzi są systemy ciągłego monitorowania glikemii (CGM), pozwalające obserwować reakcję organizmu na konkretne posiłki w codziennych warunkach (Mamhashi/UMP, 04.08.2026).

Z kolei randomizowane badanie kontrolowane przeprowadzone w grupie pediatrycznej z celiakią pokazało, że samo wykluczenie glutenu nie zawsze wystarcza, by zapewnić prawidłowe odżywienie i dobrą jakość życia. Lepsze efekty przyniosło połączenie standardowego leczenia z edukacją żywieniową opartą na modelu diety śródziemnomorskiej (*Frontiers in Nutrition*, 17.08.2026).

Najważniejsze wnioski z obu badań przedstawia tabela:

Hashimoto: jeśli mimo restrykcyjnej diety trudno o redukcję masy ciała, monitorowanie glikemii może dostarczyć dodatkowych informacji o reakcji na poszczególne posiłki. Nie powinno jednak zastępować diagnostyki, oceny leczenia ani współpracy z lekarzem i dietetykiem.

Celiakia i dieta bezglutenowa: warto ograniczać wysokoprzetworzone produkty oznaczone przekreślonym kłosem. Część z nich zawiera niewiele błonnika, za to dużo cukru i tłuszczu. Lepszą podstawą jadłospisu będą naturalnie bezglutenowe produkty, takie jak warzywa, ryby, oliwa z oliwek, rośliny strączkowe oraz bezglutenowe kasze.

Cztery dodatkowe informacje, które warto znać

Czy mikrobiom jelitowy może wpływać na ryzyko choroby Alzheimera?

Wszystko wskazuje na to, że zależność między jelitami a mózgiem jest bardziej złożona, niż wcześniej sądzono. Międzynarodowy zespół, w tym naukowcy z University of Wisconsin-Madison i UCLA, wskazał propionian imidazolu (ImP) — metabolit wytwarzany przez bakterie podczas beztlenowego rozkładu histydyny — jako potencjalny czynnik związany z rozwojem choroby Alzheimera (Onet/Kopalnia Wiedzy, University of Wisconsin-Madison, 18.08.2026).

Protip: troska o mikrobiom obejmuje codzienne nawyki: regularne wypróżnienia, odpowiednią ilość płynów, różnorodne źródła błonnika i ograniczanie czynników sprzyjających dysbiozie. Nie chodzi o jeden „cudowny” produkt, lecz o długofalowy sposób żywienia.

Czy kiełki brokuła zawsze działają tak samo?

Nie. Badanie z udziałem 38 dorosłych wykazało, że przyswajanie sulforafanu z kiełków brokuła zależy m.in. od wyjściowego składu mikrobiomu oraz dotychczasowej diety. Szczególne znaczenie miała obecność bakterii takich jak *Collinsella*, *Ruminococcus* i *Bifidobacterium*. Naukowcy wyróżnili trzy typy mikrobiomu, które w różny sposób metabolizowały ten sam produkt (PMC, 05.08.2026).

Protip: zanim sięgniesz po kolejne superfoods, zadbaj o podstawy. Różnorodna dieta i prawidłowa praca przewodu pokarmowego zwiększają szansę, że organizm rzeczywiście wykorzysta potencjalnie korzystne związki zawarte w żywności.

Jak leki GLP-1, takie jak Ozempic i Wegovy, zmieniają pracę dietetyków?

Analitycy Rock Health zwracają uwagę, że osoby stosujące leki GLP-1 często doświadczają zmniejszenia „szumu jedzeniowego”, osłabienia odczuwania smaku oraz dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Według przywołanych danych skutki uboczne u 2/3 pacjentów prowadzą do przerwania terapii. Jednym z najważniejszych trendów staje się „protein-maxxing”, czyli zwiększanie podaży białka w niewielkich objętościowo posiłkach, aby ograniczyć utratę masy mięśniowej (Rock Health, 17.08.2026).

Protip: podczas terapii GLP-1 problemem może być nie tylko nadmiar kalorii, lecz także zbyt mała ilość energii i składników odżywczych. Nawet niewielkie posiłki powinny dostarczać pełnowartościowego białka, a plan żywieniowy warto dopasować do tolerancji i nasilenia działań niepożądanych.

Czy Polacy i Europejczycy wiedzą, czym jest mikrobiom?

Badanie Instytutu Mikrobioty Biocodex i Ipsos pokazało wyraźną różnicę między znajomością samego terminu a rzeczywistym rozumieniem jego znaczenia. Aż 72% badanych słyszało słowo „mikrobiom”, ale tylko 24% wiedziało, co ono oznacza. Najczęściej kojarzono go z jelitami (63%), znacznie rzadziej z mikrobiomem jamy ustnej (52%) czy pochwy (51%) (Alert Medyczny, Instytut Mikrobioty Biocodex i Ipsos, 16.08.2026).

Protip: mikrobiom nie ogranicza się do przewodu pokarmowego. Nawracające infekcje intymne, krwawienie dziąseł czy przewlekłe problemy w obrębie zatok również mogą wymagać oceny miejscowych czynników i równowagi mikrobiologicznej. Warto patrzeć na organizm całościowo, zamiast analizować każdy objaw w oderwaniu od reszty.

Redaktor