Korzyści z eliminacji glutenu w Hashimoto: Co mówią najnowsze badania z 2026 roku?

Choroba Hashimoto, czyli przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, dotyka przede wszystkim kobiety. Charakteryzuje się obecnością przeciwciał tarczycowych anty-TPO oraz anty-Tg. W ostatnich latach dieta bezglutenowa jako element terapii budzi wiele emocji i pytań. Czy faktycznie warto z niej skorzystać? Sprawdźmy, co mówią najnowsze badania.

Mechanizmy działania glutenu w chorobach tarczycy

Związek między glutenem a autoimmunizacją tarczycy jest wielowątkowy. Centralną postacią tej układanki jest zonulina – białko kontrolujące przepuszczalność jelit. Po spożyciu glutenu wzrasta jej wydzielanie, co prowadzi do rozwoju zespołu nieszczelnego jelita. Zwiększona przepuszczalność bariery jelitowej otwiera furtkę dla antygenów, które przedostają się do krwioobiegu i nasilają proces autoimmunizacyjny.

Fascynujące jest to, że Hashimoto i celiakia łączy wspólne tło genetyczne – alele HLA-DQ2/DQ8. Właśnie dlatego osoby z chorobą tarczycy częściej wykazują nadwrażliwość na gluten, nawet bez rozpoznanej celiakii.

Protip: Zanim wykluczysz gluten z jadłospisu, wykonaj testy na przeciwciała anty-tTG i rozważ biopsję jelita cienkiego. Pomoże to wykluczyć subkliniczną celiakię, uniknąć niepotrzebnych ograniczeń i prawidłowo rozpoznać ewentualne współwystępowanie schorzeń.

Mikrobiota jelitowa pod lupą

Dysbioza, którą może pogłębiać gluten, podtrzymuje stan zapalny i tworzy podatny grunt dla procesów autoimmunologicznych w tarczycy. Eliminacja tego składnika poprawia integralność bariery jelitowej, zmniejsza ogólnoustrojowy stan zapalny i może wspierać wchłanianie selenu, cynku czy witaminy D – mikroelementów niezbędnych dla prawidłowej funkcji tarczycy.

Najświeższe dane z meta-analiz

Badania z 2025 roku przynoszą intrygujące, choć niejednoznaczne wyniki. Meta-analiza opublikowana w październiku, obejmująca 3 randomizowane badania kontrolowane z udziałem 110 pacjentek, pokazała znaczące obniżenie poziomu anti-Tg (średnia różnica -10.07 IU/mL). Paradoksalnie, odnotowano wzrost anti-TPO (średnia różnica +76.19 IU/mL).

Z kolei wcześniejsza meta-analiza z 2023 roku, potwierdzona w roku 2025, prezentuje odmienne wnioski. Na podstawie danych od 87 pacjentek zaobserwowano spadek przeciwciał TgAb, TPOAb, TSH oraz wzrost FT4. Efekt był szczególnie widoczny u kobiet z nadwrażliwością na gluten bez klasycznej celiakii.

Celiakia współwystępuje w 2-9% przypadków Hashimoto – to wskaźnik 10-krotnie wyższy niż w populacji ogólnej. Takie dane jednoznacznie wskazują na silne powiązanie między tymi schorzeniami.

Prompt AI do personalizacji diety bezglutenowej

Skopiuj poniższy prompt do ChatGPT, Gemini lub Perplexity, aby uzyskać spersonalizowany plan żywieniowy dostosowany do Twoich potrzeb. Możesz też skorzystać z naszych autorskich narzędzi lub kalkulatorów branżowych.

Jestem osobą z chorobą Hashimoto i rozważam eliminację glutenu. Przygotuj dla mnie:
1. 7-dniowy jadłospis bezglutenowy uwzględniający [TWOJE PREFERENCJE ŻYWIENIOWE, np. wegetariański/mięsny]
2. Listę produktów bogatych w selen, cynk i witaminę D, które wspomagają funkcję tarczycy
3. Praktyczne wskazówki dotyczące zamienników glutenu w [TWOJA ULUBIONA POTRAWA]
4. Harmonogram monitorowania parametrów tarczycy przy diecie bezglutenowej z dawką lewotyroksyny [TWOJA DAWKA] mcg

Protip: Regularnie kontroluj hormony tarczycy i przeciwciała co 3 miesiące po wprowadzeniu diety bezglutenowej. Badania pokazują lepszą absorpcję lewotyroksyny, co może wymagać korekty dawki.

Stanowisko polskich ekspertów

W naszym kraju podejście do eliminacji glutenu w Hashimoto jest rozważne. Eksperci POLSPEN nie zalecają rutynowego stosowania diety bezglutenowej bez potwierdzenia celiakii czy nadwrażliwości, wskazując na brak jednoznacznych dowodów poprawy funkcji tarczycy.

Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej przy PZH jasno komunikuje: bez diagnostyki jelitowej eliminacja glutenu może być nieuzasadniona. Jednak nowsze przeglądy z 2025 roku, publikowane przez polskich dietetyków, przytaczają międzynarodowe meta-analizy wskazujące na obniżenie TSH i przeciwciał u wybranych pacjentek.

Trwające badanie kliniczne NCT07060118 z 2025 roku bada zmianę miana przeciwciał po 6 miesiącach diety bezglutenowej, korelując wyniki z reaktywnością na gluten. Jego rezultaty mogą być przełomowe w identyfikacji podgrup pacjentów, które odniosą największe korzyści.

Jak wdrożyć dietę bezglutenową?

Skuteczna dieta to nie tylko wykluczenie pszenicy, żyta i jęczmienia. To przemyślane podejście do żywienia:

• śniadanie: owsianka bezglutenowa z jagodami, orzechami brazylijskimi (bogate w selen) i siemieniem lnianym,
• obiad: grillowany łosoś (źródło witaminy D i omega-3) z quinoa i brokułami zawierającymi selen,
• kolacja: sałatka z kaszą gryczaną, awokado, kurczakiem i pestkami dyni (cynk),
• zamienniki: mąka migdałowa lub kokosowa zamiast pszennej, certyfikowane pieczywo bezglutenowe.

Badanie z 2023 roku łączy dietę bezglutenową ze śródziemnomorską, wykazując wzrost fT3 i redukcję masy ciała. Ten synergiczny efekt potwierdza, że jakość diety ma fundamentalne znaczenie – unikaj przetworzonych produktów “bezglutenowych”, często przesyconych cukrem i tłuszczami trans.

Protip: Włącz do jadłospisu selen (55 µg/dzień) i witaminę D (2000 IU/dzień) – wspomagają redukcję przeciwciał w połączeniu z eliminacją glutenu.

Czego nie pokazują badania?

Uczciwie mówiąc, dowody na skuteczność diety bezglutenowej w Hashimoto charakteryzują się niską jakością metodologiczną. Badania obejmują niewielkie grupy (poniżej 110 osób), wykazują błędy w randomizacji i cechują się wysoką heterogenicznością wyników, zwłaszcza dla przeciwciał anti-TPO.

Dieta bezglutenowa wiąże się też z potencjalnymi zagrożeniami:

• niedobory błonnika przy nadmiernym spożyciu przetworzonych zamienników,
• zwiększone ryzyko zaburzeń metabolicznych przez produkty bogate w cukry proste,
• wyższe koszty żywienia i ograniczenia społeczne.

Pomimo zapowiedzi badań z 2026 roku, obecnie brak jest opublikowanych wyników z tego okresu. Protokół systematyczny z 2025 roku zapowiada dalsze analizy, które mogą rozwiać obecne wątpliwości.

Rekomendacje dla praktyki

Choroba Hashimoto dotyka około 5% populacji ogólnej, głównie kobiety (stosunek F:M >10:1). Najnowsze badania sugerują, że eliminacja glutenu może przynieść korzyści wybranej grupie pacjentek – szczególnie tym z nadwrażliwością na gluten – w postaci redukcji niektórych przeciwciał i możliwej poprawy funkcji tarczycy.

Przed wdrożeniem diety niezbędne jest:

1. Wykluczenie celiakii i nadwrażliwości na gluten
2. Konsultacja z dietetykiem klinicznym
3. Systematyczne monitorowanie parametrów tarczycy
4. Świadome komponowanie jadłospisu z uwzględnieniem mikroelementów

Dieta bezglutenowa w Hashimoto to nie rozwiązanie dla każdego, lecz potencjalne narzędzie terapeutyczne dla odpowiednio dobranych pacjentek. Potrzebujemy jednak dalszych, lepiej zaprojektowanych badań, które ostatecznie rozstrzygną tę kwestię.

Redakcja

Specjalistyczny portal dietetyki centrum-natura.pl. Koncentrujemy się na praktycznej dietoterapii i wsparciu żywieniowym w konkretnych jednostkach chorobowych (m.in. SIBO, Hashimoto).