SIBO vs. IMO: Kluczowe różnice w dietoterapii i suplementacji

W diagnostyce zaburzeń jelitowych coraz częściej spotykamy się z dwoma różnymi rozpoznaniami: SIBO (Small Intestinal Bacterial Overgrowth) oraz IMO (Intestinal Methanogen Overgrowth). Objawy bywają podobne, lecz mechanizmy powstawania, diagnostyka i – co najważniejsze – strategia terapeutyczna różnią się diametralnie. Dla skutecznej dietoterapii i suplementacji kluczowe jest zrozumienie tych odmienności.

Czym różni się SIBO od IMO?

SIBO to przerost bakterii w jelicie cienkim, które produkują wodór (H2) lub siarkowodór (H2S). IMO natomiast dotyczy archeonów – metanogenów wytwarzających metan (CH4). To fundamentalna różnica mikrobiologiczna, która wymaga zupełnie innych strategii postępowania.

Najważniejsze odmienności to:

• typ drobnoustrojów: bakterie kontra archeony,
• dominujący gaz: wodór/siarkowodór versus metan,
• charakterystyczne dolegliwości: biegunka przy SIBO, zaparcia przy IMO,
• tempo poprawy: szybsze w pierwszym, wolniejsze w drugim przypadku.

Protip: Gdy uporczywe zaparcia nie ustępują mimo diety low-FODMAP, rozważ test oddechowy z oceną metanu – być może to IMO, nie klasyczny przerost bakteryjny.

Diagnostyka – co pokazują testy oddechowe?

Test oddechowy z laktozą lub glukozą to złoty standard. Ważne, by laboratorium oznaczało oba gazy – inaczej możesz przeoczyć IMO.

Dietoterapia – różnice w podejściu żywieniowym

SIBO – ograniczanie substratów dla bakterii

W klasycznym przeroście bakteryjnym najważniejsze jest zmniejszenie ilości węglowodanów ulegających fermentacji. Sprawdzają się:

• dieta low-FODMAP jako pierwsza linia obrony,
• dieta SCD (Specific Carbohydrate Diet),
• w trudnych przypadkach dieta elementarna,
• stopniowe przywracanie produktów po 4-6 tygodniach.

IMO – bardziej złożona strategia

Przy przeroście archeonów sytuacja komplikuje się. Metanogeny wykorzystują wodór produkowany przez bakterie, więc sama eliminacja FODMAP często nie wystarcza. Potrzebne jest:

• dłuższe stosowanie restrykcyjnej diety (nawet 8-12 tygodni),
• większy nacisk na włókno rozpuszczalne w fazie utrzymania,
• unikanie wyniszczania mikrobioty przedłużonym głodzeniem,
• wcześniejsze włączanie probiotyków poprawiających perystaltykę.

Protip: Pacjenci z IMO często zaskakująco dobrze tolerują niektóre produkty wysokoFODMAP (jak czosnek czy cebula), bo główny problem tkwi w zaburzonej motoryce, nie samej fermentacji. Testuj indywidualnie swoją tolerancję.

Suplementacja – co działa w SIBO, a co w IMO?

Zioła i środki przeciwdrobnoustrojowe

Przy SIBO wodorowym skuteczne okazują się:

• olejek z oregano (z karwakrolem),
• berberyna,
• allicyna z czosnku,
• neem,
• kombinacje 2-3 ziół przez 4 tygodnie.

W IMO sprawa jest trudniejsza. Archeony wykazują znacznie większą odporność na standardowe preparaty. Lepsze efekty dają:

• allicyna w podwyższonych dawkach,
• neem w zestawieniu z innymi substancjami,
• kuracje trwające minimum 8-12 tygodni,
• niekiedy konieczność sięgnięcia po antybiotyki (rifaksymina z neomycyną lub metronidazol).

Prokinetyki – niezbędne w obu przypadkach

Problemy z motoryką jelitową występują zarówno w SIBO, jak i IMO, ale przy przeroście archeonów odgrywają jeszcze istotniejszą rolę. Warto rozważyć:

• imbir (250-500 mg standaryzowanego ekstraktu),
• octan magnezu 400-600 mg wieczorem,
• 5-HTP (po konsultacji lekarskiej),
• w opornych przypadkach IMO: prokinetyki na receptę.

Protip: Wprowadzaj prokinetyki dopiero po zakończeniu eradykacji, by nie rozprzestrzeniać drobnoustrojów w głąb jelit.

Prompt AI: Spersonalizowany plan żywieniowy SIBO/IMO

Chcesz otrzymać wstępne wytyczne dostosowane do Twojej sytuacji? Skopiuj poniższy prompt do Chat GPT, Gemini lub Perplexity i uzupełnij dane w nawiasach kwadratowych:

Jestem osobą z rozpoznaniem [SIBO/IMO]. Moje dominujące objawy to [np. wzdęcia, zaparcia, biegunki]. Obecnie stosuję [opis obecnej diety]. Toleruję dobrze [lista produktów], ale źle znoszę [lista produktów]. Przygotuj dla mnie 7-dniowy plan posiłków z uwzględnieniem mojego stanu, wraz z listą zakupów i wskazówkami dotyczącymi suplementacji.

Możesz też skorzystać z naszych autorskich generatorów biznesowych dostępnych na stronie narzedzia lub kalkulatorów branżowych kalkulatory, które ułatwią planowanie diety i suplementacji.

Enzymy trawienne – kiedy i jakie?

W obu stanach wspomaganie trawienia może być kluczowym ogniwem terapii:

W SIBO:

• enzymy wieloskładnikowe przed głównymi posiłkami,
• betaina HCl przy współistniejącej niedokwaśności,
• enzymy rozkładające FODMAP (alfa-galaktozydaza).

W IMO:

• priorytet dla enzymów trawiących białka i tłuszcze,
• laktaza oraz alfa-galaktozydaza,
• wspomaganie produkcji żółci (taurynian magnezu, cholina),
• przedłużone stosowanie (co najmniej 3 miesiące).

Probiotyki – kontrowersyjny aspekt terapii

Rola probiotyków w SIBO i IMO wciąż budzi dyskusje. Ogólne wytyczne:

W SIBO:

• ostrożność ze szczepami D-laktate (mogą potęgować brain fog),
• bezpieczniejsze: Saccharomyces boulardii, Bacillus coagulans,
• wprowadzanie po częściowej eradykacji.

W IMO:

• pewne szczepy mogą przynieść korzyści: Bifidobacterium lactis HN019,
• preparaty wspierające motorykę,
• możliwe wcześniejsze włączenie niż przy SIBO.

Długość terapii – cierpliwość się opłaca

Jedna z kluczowych różnic dotyczy czasu osiągnięcia poprawy:

• SIBO: zauważalna poprawa po 4-6 tygodniach,
• IMO: wymaga 8-12 tygodni, czasem więcej,
• w przypadku archeonów częściej potrzeba kilku rund eradykacji,
• kontrolne testy oddechowe co 8-12 tygodni.

Protip: Nie oceniaj skuteczności leczenia IMO przed upływem 8 tygodni. Archeony rozmnażają się wolniej od bakterii i potrzebują więcej czasu na eliminację.

Indywidualizacja to podstawa sukcesu

Mimo pewnych podobieństw SIBO i IMO wymagają odmiennych strategii terapeutycznych. Przerost metanogenów potrzebuje zazwyczaj dłuższej, intensywniejszej kuracji z większym naciskiem na poprawę motoryki jelitowej. O sukcesie decyduje:

• precyzyjna diagnostyka uwzględniająca wszystkie gazy,
• cierpliwość i systematyczność w przestrzeganiu zaleceń,
• współpraca z dietetykiem znającym specyfikę SIBO/IMO,
• dostosowanie diety i suplementów do indywidualnych potrzeb,
• regularne monitorowanie efektów.

Pamiętaj, że ten artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji ze specjalistą.

Redakcja

Specjalistyczny portal dietetyki centrum-natura.pl. Koncentrujemy się na praktycznej dietoterapii i wsparciu żywieniowym w konkretnych jednostkach chorobowych (m.in. SIBO, Hashimoto).